2023-2025 | Геостационарлық орбитадағы жоғары энергиялы электрондар флюенсының күй-өзгерісін болжау моделін әзірлеу

  • ИРН AP19678078
  • Аяқтау мерзімі: 2023-2025.
  • Жоба жетекшісі: Крякунова О.Н., к.ф.-м.н.
  • Жоба мақсаты: Күн белсенділігінің әртүрлі деңгейлері үшін геостационарлық орбитада энергиясы >>2 МэВ жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың флюенс күй әрекетінің үлгісін әзірлеу және Күн толқуларының көздеріне байланысты электронды өсуі кезіндегі жерге жақын және планетааралық ортаның әртүрлі параметрлерінің негізгі күй әрекетінің үлгілерін анықтау.
Міндеттері

Жоба мақсатына қол жеткізу тәсілі: логикалық тұрғыдан өзара байланысты, дәйекті міндеттерді шешу негізінде энергиясы >2 МэВ жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың мінез-құлқын, галактикалық ғарыш сәулелерінің қарқындылығын және планетааралық орта параметрлерін кешенді зерттеу:

1-міндет – жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың орташа күй әрекетін және Күн көздерінің әртүрлі түрлерінен электронды өсуі кезеңдеріндегі планетааралық және жерге жақын ортаның параметрлерін зерттеу.

2-міндет – геостационарлық орбитада энергиясы >2 МэВ болатын магнитосфералық электрондар ағынының тәуліктік өзгеруін зерттеу.

3-міндет – Күн белсенділігінің әртүрлі деңгейлері үшін геостационарлық орбитада энергиясы >2 МэВ жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың флюенс күй әрекетінің моделін әзірлеу.

Күтілетін нәтижелер

2023: жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың орташа күй әрекетін және Күн көздерінің әртүрлі түрлерінен электронды өсуі кезеңдеріндегі планетааралық және жерге жақын орта параметрлері.

2024: геостационарлық орбитадағы энергиясы >2 МэВ магнитосфералық электрондар ағынының тәуліктік вариациясының ерекшеліктері.

2025: Күн белсенділігінің әртүрлі деңгейлері үшін геостационарлық орбитада энергиясы >2 МэВ жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың флюенс күй әрекетінің моделі.

Алынған нәтижелер

2023 ж: Жоғары энергиялы магнитосфералық электрондардың, планетааралық және Жерге жақын ортаның параметрлерінің электронды ұлғаюы кезеңдеріндегі Күн желінің жоғары жылдамдықты ағындарынан тәждік саңылаулардан және тәждік масса шығарындыларынан орташа беталысы есептелді;

2024 ж: Әр түрлі Күн көздерінен геостационарлық орбитада энергиясы >2 МэВ магнитосфералық электрондар ағынының тәуліктік вариациясының ерекшеліктері анықталды;

2025 ж: Күн белсенділігінің әртүрлі деңгейлері үшін геостационарлық орбитада энергиясы >2 МэВ жоғары энергиялы магнитосфералық электрондар флюенсінің беталыс моделі әзірленді.

Жоба бойынша жарияланымдар

Мақалалар:

– алыс шетел:

2023:

1. Kryakunova O., Belov A., Seifullina B., Abunina M., Abunin, A. Tsepakina I., Shlyk N., Nurakynov S., Nikolayevskiy N. Behavior of galactic cosmic rays density and vector anisotropy before and during high-energy magnetospheric electron flux enhancements // Cosmic ray studies with neutron detectors. NMDB@Athens: Proceedings of the hybrid symposium on cosmic ray studies with neutron detectors. – 2023. – Vol.2. – P.89-96. https://doi.org/10.38072/2748-3150/p34 (in english)

2. Butikofer R, Gil-Świderska A., Klein K.-L., Kryakunova O., Laurenza M., Mavromichalaki H., Ruffolo D., Sapundjiev D., Steigies C.T., Strauss D.T. NMDB@Athens. Hybrid symposium on cosmic ray studies with neutron detectors // Cosmic ray studies with neutron detectors. NMDB@Athens: Proceedings of the hybrid symposium on cosmic ray studies with neutron detectors. – 2023. – Vol.2. – P.9-13. https://doi.org/10.38072/2748-3150/p26 (in english)

3. Kryakunova O., Belov A., Seifullina B., Abunina M., Abunin, A. Tsepakina I., Shlyk N., Nurakynov S., Nikolayevskiy N. Behavior of galactic cosmic rays density and vector anisotropy before and during high-energy magnetospheric electron flux enhancements // Cosmic ray studies with neutron detectors. NMDB@Athens: Proceedings of the hybrid symposium on cosmic ray studies with neutron detectors. – 2023. – Vol.2. – P.89-96. https://doi.org/10.38072/2748-3150/p34 (in english)

– таяу шетел:

Сейфуллина Б.Б., Крякунова О.Н., Цепакина И.Л., Белов А.В., Абунин А.А., Абунина М.А. Анализ события сверхопасного возрастания магнитосферных электронов 26 августа – 4 сентября 2018 г. // Сборник «XV Международная конференция молодых ученых и студентов. Современные техника и технологии в научных исследованиях». – 2023. – С.160-164. (РИНЦ). http://mmk.gdirc.kg/news/58/ (орыс тілінде)

2025:

5. Kryakunova O.N., Seifullina B.B., Tsepakina I.L., Shlyk N.S., Abunin A.A., Abunina M.A., Belov A.V., Nikolayevskiy N.F. On solar sources of interplanetary disturbances leading to high-energy magnetospheric electron enhancements in geostationary orbit // Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. – 2025. – Vol. 541. – No. 1. – P. 2558-2570. https://doi.org/10.1093/mnras/staf850 (Web ofScience Q1,IF 5.2, Scopus percentile90) (in english)

6. Койчубаев Р.Е. Сравнительный анализ методов обеспечения надежности ПО в космических системах // Вестник Алматинского университета энергетики и связи. – 2025. – Т. 68. – №1. (КОКСНВО) https://doi.org/10.51775/2790-0886_2025_68_1_202 (на русском)

Жазылып, оқиғалардан хабардар болыңыз